Categorie archief: Verslagen

Beek de Beerze krijgt haar natuurlijke loop terug

Het gekanaliseerde beekje de Beerze heeft in sommige trajecten haar kronkelende loop teruggekregen en zo ontstaat er weer een dynamisch water- en ecosysteem. Dit werd duidelijk tijdens het veldbezoek van de Vakvereniging Fysische Geografie (VVFG) op vrijdag 25 september 2020. Samen met Ron Schippers van het Waterschap de Dommel bezochten we nabij Boxtel enkele beektrajecten van de Beerze met verschillende karakteristieken om een indruk te krijgen van de effecten van de beekherstelmaatregelen. De steilranden in de buitenbochten van de beek en de zandige afzettingen in de binnenbochten (pointbars) duiden op toegenomen erosie en sedimentatie. Dit zal vooral plaatsvinden in de winter en het voorjaar wanneer de hoogste afvoeren plaatsvinden. Vooral waar nieuwe meanders zijn aangelegd in het erosiegevoelige dekzand is de meanderwerking duidelijk waarneembaar. Meer stroomopwaarts in het bos- en heidegebied van de Kampina bezochten we een nog relatief natuurlijke, oorspronkelijke loop van de Beerze. De beek lag hier tijdens het veldbezoek half droog en er liggen her en der aangebrachte keien in de bedding maar de kronkelende loop is evident. De mens heeft een belangrijke invloed gehad op de fysieke kenmerken van de Beerze en ook de waterkwaliteit. De natuur heeft ook haar invloed. Zo zien we in het bosgebied vele omgevallen bomen in en langs de bedding van de beek. De veelal forse bomen vormen een obstakel voor het aanstromende water en dit stimuleert de vorming en uitbouw van meanders.

Excursies Saeftinghe en Zwerfsteneneiland

20171025_165921

Bij deze even kort verslagen van de twee VVFG-excursies van de afgelopen weken. In Saeftinghe hebben we onder begeleiding van een excursieleider van het bezoekerscentrum een tocht gemaakt van dik drie uur door het Verdronken land. We hebben daar veel opgestoken over de interessante ontstaansgeschiedenis van het gebied. Zo kwam naar voren dat het gebied mede ontstaan is doordat het waarschijnlijk ter bescherming van Antwerpen tegen de Spanjaarden in de tachtiger jarige oorlog blank is gezet. Daarnaast was duidelijk te zien dat de hoge delen in het gebied inmiddels zo ver zijn opgeslibd dat op basis van vegetatie het onderscheid tussen de hoge wallen en de lagere kommen niet goed meer waarneembaar was.

20171014_170635

De excursieleider gaf aan dat de laatste jaren de sedimentatie sterk was toegenomen en zandiger was doordat de stroming in de Westerschelde door baggerwerkzaamheden was toegenomen. Al met al een mooie interessante tocht waar ook diverse internationale studenten uit Amsterdam aan hebben deelgenomen.

20171014_170656

Afgelopen week waren we onder leiding van Kim Cohen, Wim Hoek en Eldert Advokaat op het Zwerfsteneneiland in Maarn. Kim en Wim hebben ons op hun bekende geanimeerde wijze de geschiedenis van het gebied toegelicht en daarmee ook de herkomst van de zwerfstenen. Maar dat niet alleen, ook de geomorfologische geschiedenis kwam ruim aan bod, met onder meer de discussie of nu wel in Nederland sprake is van “kame-delta’s ” of toch niet? Vervolgens heeft Eldert ons de verscheidenheid aan zwerfstenen met hun bijzondere kenmerken laten zien. Het was een goed en gezellig opfriscollege waarmee ook deze excursie zeer geslaagd was.

Ook een keer deelnemen? Dat kan bijvoorbeeld al aanstaande vrijdag op ons jaarlijks VVFG symposium over Veen (-oxidatie), deze keer te Wageningen. Een actueel thema dat door vier deskundigen vanuit verschillende disciplines nader wordt belicht. Klik voor meer informatie hier. Je bent van harte welkom!

VVFG-Excursie Kust op Kracht

Verslag: Dirk van Hout

Op zaterdag 19 maart zijn we met circa 25 geïnteresseerden op excursie geweest naar de Hondsbossche en Pettemer zeewering. Achter deze zeewering  is een nieuw duingebied aangelegd, met als doel zowel veiligheid te borgen als nieuwe natuur te creëren. Yaron Daniel, die vanuit het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier betrokken was  bij het project, leidde ons rond.

Lees verder

Verslag VVFG-Excursie | Stuifzanden Kootwijkerzand

Stuifzand redt het niet zonder beheer en monitoring

Verslag van Hugo Bouter

Op vrijdagmiddag 23 oktober 2015 kwamen een twintigtal leden van de Vakvereniging Fysische Geografie (VVFG) bijeen op het Kootwijkerzand (Veluwe) om een indruk te krijgen van de geomorfologische en ecologische dynamiek van dit bijzondere stuifzandgebied en om ontwikkelingen in het onderzoek te bespreken. Een van de zaken die naar voren kwam is dat er uitgekiend beheer en gedegen onderzoek nodig is om de stuifzanden en pioniervegetatie te behouden.

DSCF8378 (Large) DSCF8374 (Large)

Lees verder

Verslag VVFG-Café | Economisch modelleren van overstromingen

Donderdag 10 september 2015 heeft de Vakvereniging Fysische Geografie (VVFG) samen met studievereniging GeoVUsie (Vrije Universiteit, Amsterdam) haar vierjaarlijkse VVFG-café georganiseerd in Amsterdam. Elco Koks heeft de lezing gegeven. Hij werkt als PhD-onderzoeker aan het IVM (Instituut voor Milieuvraagstukken) aan de VU. Zijn huidige onderzoek heeft als focus het modelleren van economische consequenties van overstromingen op zowel regionale als interregionale schaal met een specifieke focus op industriële gebieden en belangrijke infrastructuur. Dit onderzoek maakt betere evaluaties van de gevolgen van huidige en mogelijke rampen in de toekomst mogelijk.

VVFG cafe Amsterdam

Lees verder

Verslag | VVFG-Veldwandeling Wijstgronden

De wijstgronden worden weer nat

Om verdroging van het wijstgebied bij Uden, een aardkundig monument, tegen te gaan, zijn de laatste jaren herstelmaatregelen uitgevoerd. Tijdens een veldwandeling van de Vakvereniging  Fysische Geografie (VVFG) op 31 oktober kregen we een indruk van de positieve ontwikkelingen. Door: Hugo Bouter

Acht fysisch-geografen, een bodemkundige, een hydrologe en een sociaal-geograaf struinen door de drassige graslanden langs de Peelrandbreuk ten westen van het plaatsje Uden. Hydrologe Thea Huijsmans, werkzaam bij de Provincie Noord-Brabant, is onze gids en vertelt over de herstelmaatregelen van de laatste jaren.
We lopen over een wandelpad richting de Peelrandbreuk die hier te herkennen is aan een drie à vier meter hoge steilrand. Lopend langs sloten met oranjegekleurd water en de steilrand op, merken we  direct wat wijstgronden zo bijzonder maakt: het lijkt tegen de wetten van de natuur in te gaan, maar hoger op de helling wordt de grond natter in plaats van droger. Het geheim van dit unieke verschijnsel zit hem in de geologische ondergrond.

Lees verder

Verslag | VVFG Aluminimiddag Utrecht

door: Harry van den Bergh

Op vrijdagmiddag 24 oktober vond op de Universiteit Utrecht voor de eerste keer, maar zeker niet voor de laatste keer, de alumnilezingen plaats van de VVFG. Deze activiteit was met name bedoeld voor masterstudenten, maar niet per se voor studenten in de richting fysische geografie. Immers, het is ook voor een geologie-student nuttig om te horen waar een alumnus of alumna na zijn studie terecht is gekomen en hoe dat in zijn werk is gegaan.

Verdeeld over twee zalen en vier richtingen kwamen 8 afgestudeerd aardwetenschappers iets vertellen over het verloop van hun carrière tot nu toe. De vertegenwoordigde richtingen omvatten bijna de gehele fysische geografie, te weten:

  • Hydrologie, kusten en rivieren;
  • Klimaat en morfologie;
  • Bodem, geologie en archeologie;
  • GIS en landdegradatie.

Tijdens de sessies kwamen zowel promovendi als mensen uit het bedrijfsleven aan het woord. Middels de ervaringen van de alumni werd duidelijk hoe het verkrijgen van een PhD-positie in zijn werk gaat. Erg nuttig om te horen, want de meeste bezoekers (lees: studenten) wisten niet precies hoe zoiets in zijn werk gaat. En wat is dan het verschil met werken bij een bedrijf? Een alumna die zowel in het bedrijfsleven heeft gewerkt als op de universiteit (promotieonderzoek) kon dit piekfijn uitleggen. De uitleg was verhelderend, omdat voor wetenschappelijk onderzoek andere capaciteiten van iemand worden gevraagd dan in het bedrijfsleven, zo bleek. Op deze manier konden de aanwezige bezoekers achteraf eens nagaan wat nu het beste bij hun past. Naast het delen van ervaringen gaven de alumni nog wat tips (over gratis GIS-software, stageplekken en dergelijke) en beantwoordden ze de vragen uit de zaal.

De drukbezochte lezingen werden afgesloten met een borrel, waarbij op een informele manier nog even nagebabbeld kon worden met de sprekers. Het animo was hoog, de sfeer was goed en de inhoud van de lezingen was nuttig. Met andere woorden, het was een geslaagde activiteit en de VVFG zal volgend jaar ongetwijfeld weer alumni-lezingen gaan organiseren!

VVFG-café Amsterdam: ‘Expeditieverslag Jan Mayen’

Op donderdag 2 oktober gaf Bernd Andeweg een lezing met als thema de expeditie naar Jan Mayen die hij eerder dit jaar ondernam. Na een korte inleiding over de ontdekking van het eiland (door de Nederlander Jan Jacobsz Mayen) ging Bernd verder in op het onderzoek dat hij gedaan heeft rondom de meest noordelijke actieve vulkaan ter wereld. Door gegevens te verzamelen uit veenresten, vulkanische aslagen en gesteenten heeft hij geprobeerd meer te weten te komen over klimaatverandering, tektoniek en vulkanisme op het eiland.

IMG_4730B        IMG_4372B_small       IMG_4652B

De presentatie van deze wetenschappelijke bevindingen werd begeleid door schitterende foto’s, filmpjes en enkele sterke verhalen…  De zaal, gevuld met studenten uit alle jaarlagen, kwam na afloop nog met een aantal kritische vragen, maar had toch als hoofdvraag: wanneer kunnen wij een onderzoek op Jan Mayen doen? Ook de borrel na afloop was goed bezocht, al met al een geslaagd VVFG-café!

Mogelijk zal er volgend jaar zelfs een documentaire verschijnen over deze expeditie.

Geslaagd eerste VVFG-veldbezoek

Vrijdag 25 oktober brachten enkele VVFG-leden onder leiding van Michelle Berg een VVFG-veldbezoek aan het beekherstelproject van de Rosep nabij Oirschot.  Tijdens de excursie waren actuele geomorfologische processen zichtbaar in de buitenbocht van de kersvers aangelegde meanders. Binnenkort zal de VVFG weer een VVFG-veldbezoek brengen bij een fysisch-geograaf in het veld.

168 (Large) (2) 164 (Medium) 173 (Large)

Verslag VVFG-café Wageningen

Verslag door: Marianne Bosman

Voor sommige is het misschien alweer een aantal weken gelden, maar voor vele zit het nog vers in het geheugen. Op dinsdag 24 september was er namelijk weer het gebruikelijke VVFG-café. Dit keer was het in Wageningen. Een van de docenten van de Wageningen Universiteit had een lezing gehouden in café Loburg, in het centrum van Wageningen. Deze docent was Prof. Dr. J. Wallinga. Wallings heeft een interessante lezing gehouden over luminescentie, oftewel OSL. Dit is een wat recentere techniek voor de oudheidsbepaling van een bepaalde sediment laag. Even een korte uitleg:

Bij luminescentie wordt de leeftijd van een bepaald sediment bepaalt via de energie die vrijkomt als het sediment in aanraking komt met licht of warmte. Een sediment wordt begraven, ontvangt geen licht meer en in de loop van de tijd zal het steeds meer energie opslaan vanuit zijn omgeving. Zo gauw dit deeltje wordt blootgesteld aan licht of warmte zal deze energie weer vrijkomen. De hoeveelheid energie die dan vrijkomt is een benadering van de tijd dat het deeltje begraven heeft gelegen. natuurlijk zit er nog veel meer achter dan dit en is dit wel een hele simpele uitleg, maar het geeft een goede weergave van het onderwerp van de avond.

Het was een gezellige avond die druk bezocht was, de lezing was interessant en ook de borrel achteraf was geslaagd!